દિવ્ય ભાસ્કરના અહેવાલ મુજબ, અફઘાનિસ્તાન દ્વારા ઉત્તર-પૂર્વીય બદખ્શાં પ્રાંતમાં આવેલ વાખાન કોરિડોર મારફતે ચીનના શિનજિયાંગ સુધી 121 કિલોમીટર લાંબો રસ્તો તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ નવા માર્ગના નિર્માણ પાછળ અંદાજે 55 લાખ ડૉલર જેટલો ખર્ચ થયો છે અને તેનું લોકાર્પણ પણ સંપન્ન થઈ ચૂક્યું છે. અફઘાનિસ્તાન અને ચીનને જોડતો આ સર્વપ્રથમ સીધો જમીની માર્ગ છે. તાલિબાનશાસિત સરકાર આ નવા માર્ગ થકી પોતાની સોનાની ખાણો અને અન્ય કુદરતી સંપત્તિ સીધી ચીનના બજારો સુધી મોકલવા ઈચ્છે છે. આ વ્યવસ્થાના લીધે અન્ય વિદેશી રાષ્ટ્રો અને કંપનીઓ પર રહેલો આધાર ઓછો થઈ શકશે તેવી શક્યતા છે. પાકિસ્તાન સાથે ચાલી રહેલા તણાવના માહોલમાં આ નવો માર્ગ વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહ્યો છે. અગાઉ ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે અફઘાન સમકક્ષ અમીર ખાન મુત્તકી સાથે થયેલી બેઠક દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારતની નજર આ ક્ષેત્રની તમામ ગતિવિધિઓ પર અખંડપણે રહેલી છે.
વેપાર અને ખનિજ કનેક્ટિવિટી
ચીન માટે આ કોરિડોર વેપાર અને શિનજિયાંગ પ્રાંતની સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. ચીન દ્વારા ચાલુ વર્ષે જ આ સીમાવર્તી ક્ષેત્રમાં એક નવો વહીવટી કોરિડોર પણ અસ્તિત્વમાં લાવવામાં આવ્યો છે. આ સડક માર્ગ દ્વારા બેઇજિંગને અફઘાનિસ્તાનના સોના તેમજ વિવિધ ખનિજ સંસાધનો સુધી સીધી પહોંચ મળી શકે છે. તદુપરાંત, તેનાથી ઈરાન તથા મધ્ય પૂર્વના બજારો સુધી જમીન માર્ગ દ્વારા સરળતાથી પહોંચી શકાશે.
ભારત માટે ચિંતા અને વ્યૂહાત્મક પડકારો
આ વાખાન કોરિડોર ભારતના સત્તાવાર દાવા હેઠળના ગિલગિત-બાલ્ટિસ્તાન ક્ષેત્રની ખૂબ જ નજીક આવેલો છે. આ ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે આ વિસ્તારમાં ડ્રેગનની સતત વધતી જતી ઉપસ્થિતિ ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ચિંતાનો વિષય બની છે. આ સ્થળ લદ્દાખની પણ અત્યંત નજીક હોવાથી દેખરેખ અને સીમા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવાની આવશ્યકતા ઊભી થઈ છે. રક્ષા ક્ષેત્રના નિષ્ણાત એનસી બિપિંદ્રાના મતે, આ વાખાન વિસ્તારમાં ચીન તેમજ મધ્ય એશિયાઈ દેશોના હિતો સીધી રીતે સંકળાયેલા છે. અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના તણાવભર્યા સંબંધો તેમજ ચીનની મજબૂત થતી પકડને કારણે આ ભૂમિનું મહત્વ અનેકગણું વધી ગયું છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ભારતે મધ્ય એશિયાના દેશો તેમજ અફઘાનિસ્તાન સાથે પોતાના સંબંધો ગાઢ બનાવીને પોતાની રાજકીય અને કૂટનીતિક ઉપસ્થિતિ મજબૂત કરવી અનિવાર્ય છે.
