મહીસાગર જિલ્લામાં સામે આવેલા આશરે ₹123.22 કરોડના કથિત નળ સે જળ કૌભાંડમાં CID ક્રાઈમની તપાસ સતત આગળ વધી રહી છે. તાજેતરમાં કોન્ટ્રાક્ટર નાનાભાઈ વીરાભાઈ પંચાલની ધરપકડ થતાં આ કેસમાં ધરપકડનો આંકડો 55 સુધી પહોંચ્યો હોવાનું તાજેતરના અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે. પંચાલ સામેની કાર્યવાહી માત્ર તાજેતરની ધરપકડ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમની સામે અગાઉથી ચાલતી તપાસ અને ચાર ગામોમાં આપવામાં આવેલા કામોના રેકોર્ડ સાથે પણ જોડાયેલી છે.
કૌભાંડની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ?
આ સમગ્ર કેસની શરૂઆત 22 જૂન 2025ના રોજ વડોદરા CID ક્રાઈમ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી ફરિયાદથી થઈ હતી. ફરિયાદ મહીસાગર WASMOના તત્કાલીન યુનિટ મેનેજર ગિરીશ અમરશીભાઈ અગોલા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં WASMOના અધિકારીઓ સહિત અન્ય જવાબદાર વ્યક્તિઓ સામે ફરિયાદ નોંધાઈ હતી અને તપાસ આગળ વધતા કોન્ટ્રાક્ટરો તથા અન્ય લોકોનાં નામ પણ તપાસના દાયરામાં આવ્યાં હતાં. ગુજરાત હાઈકોર્ટના એપ્રિલ 2026ના આદેશમાં નોંધાયું છે કે તપાસ દરમિયાન 111 કોન્ટ્રાક્ટરોના નામ આરોપી તરીકે સામેલ થયાં હોવાનું રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
620 ગામોને પીવાનું પાણી પહોંચાડવાની યોજના
નળ સે જળ યોજના હેઠળ મહીસાગર જિલ્લાના તમામ તાલુકાઓમાં પાઇપલાઇન, કૂવા, ટ્યુબવેલ તથા ઘરેલુ પાણી જોડાણો મારફતે 620 ગામોને પીવાનું પાણી પહોંચાડવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. સરકાર દ્વારા આ માટે નાણાં ફાળવવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ CID તપાસ અને ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ તપાસ સંબંધિત કોર્ટ રેકોર્ડમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે કેટલીક જગ્યાએ મંજૂર કામ પૂર્ણ થયું ન હતું અથવા ટેન્ડરની શરતો પ્રમાણે કામ થયું ન હતું અને તેમ છતાં બિલ તથા ચુકવણીની પ્રક્રિયા કરવામાં આવી હતી.
નાનાભાઈ પંચાલને આપવામાં આવ્યા હતા ચાર ગામોના કામ
ગુજરાત હાઈકોર્ટના રેકોર્ડ મુજબ નાનાભાઈ વીરાભાઈ પંચાલની ફર્મને મહીસાગર જિલ્લાના વાઘેલા, કાનોડ, ખડોડી ની મોવાડી અને કેસલાવતી ગામોમાં નળ સે જળ યોજનાના કામના કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યા હતા. પંચાલ તરફથી કોર્ટમાં એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે તેમણે કામ પૂર્ણ કર્યું હતું અને WASMOના અધિકારીઓ દ્વારા તેની ચકાસણી પણ કરવામાં આવી હતી. બીજી તરફ રાજ્ય તરફથી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે ચારેય ગામોના કામમાં ખામીઓ રહી ગઈ હતી અને કેટલીક જગ્યાએ અધૂરા કામ માટે બિલ રજૂ કરવાના તથા ખોટા દસ્તાવેજો/રિપોર્ટ અંગેના આક્ષેપો હતા.
તપાસમાં કઈ પ્રકારની ગેરરીતિના આક્ષેપો?
કોર્ટના રેકોર્ડમાં ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ કમિટીના તારણો તરીકે કેટલીક ગંભીર બાબતો નોંધાઈ છે. ખડોડી ની મોવાડીમાં સ્થળ પર થયેલા કામ કરતાં વધુ લંબાઈનું કામ બતાવી ચુકવણી, પાઇપલાઇન નક્કી કરેલી ઊંડાઈ કરતાં ઓછી ઊંડાઈએ નાખવા છતાં ચુકવણી, અધૂરા કામ તથા કરાર વગરના કામ અંગેના તારણો નોંધાયા છે. વાઘેલા અને કાનોડમાં પણ મંજૂર વિક્રેતાઓ પાસેથી પાઇપ ખરીદવામાં ન આવ્યા હોવા છતાં ચુકવણી, વાસ્તવિક કામ કરતાં વધુ લંબાઈ/કનેક્શન દર્શાવી ચુકવણી અને કામ અધૂરું હોવા અંગેના તારણો કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થયા હતા. કેસલાવતીમાં પણ પાઇપલાઇનની ઊંડાઈ, કનેક્શનની સંખ્યા અને અધૂરા કામ અંગે ગેરરીતિના તારણો રજૂ થયા હતા.
₹123.22 કરોડના નુકસાનનો આક્ષેપ
CID તરફથી કોર્ટમાં રજૂ થયેલી તપાસની વિગતોમાં એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે પાઇપલાઇન, ઘરેલુ પાણી જોડાણો અને અન્ય કામો કરાર મુજબ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા નહોતા અને બોગસ દસ્તાવેજો, હિસાબો તથા ઇન્વોઇસના આધારે સરકારી નાણાંની ગેરરીતિ થઈ હતી. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાથી ગુજરાત સરકારને આશરે ₹123.22 કરોડનું નુકસાન થયું હોવાનો આક્ષેપ તપાસમાં કરવામાં આવ્યો છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટના આદેશમાં પણ આ આક્ષેપો અને તપાસની વિગતો નોંધવામાં આવી છે.
કોર્ટમાં આરોપી તરફથી પણ અલગ દલીલ
આ કેસમાં એક મહત્વની બાબત એ પણ છે કે નાનાભાઈ પંચાલ તરફથી હાઈકોર્ટ સમક્ષ આરોપોનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમના વકીલ તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે તેમને સોંપાયેલા ચારેય કામ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા હતા અને વિભાગીય અધિકારીઓ દ્વારા કામની માપણી તથા ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. પંચાલ તરફથી એ પણ જણાવાયું હતું કે વિભાગે તેમની બાકી ચુકવણી અટકાવી હતી. બીજી તરફ રાજ્યના વકીલે કામ અધૂરું હોવા, ખોટા બિલ અને ખોટા પાઇપ-ટેસ્ટિંગ રિપોર્ટ સહિતના આક્ષેપો રજૂ કર્યા હતા.
હાઈકોર્ટના રેકોર્ડમાં શું નોંધાયું?
27 એપ્રિલ 2026ના ગુજરાત હાઈકોર્ટના આદેશમાં કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થયેલી તપાસ સામગ્રીના આધારે નોંધાયું હતું કે WASMOની તપાસ અને ચકાસણી બાદ કથિત ગેરરીતિઓ સામે આવી હતી અને તપાસ અધિકારી દ્વારા વધુ ઊંડાણપૂર્વકની તપાસ માટે આરોપીની કસ્ટડી જરૂરી હોવાનું રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. કોર્ટના આદેશમાં 620 ગામો માટે ફાળવાયેલા સરકારી નાણાં અને કથિત ગેરરીતિઓના કારણે સરકારી તિજોરીને થયેલા નુકસાન અંગે તપાસની ગંભીરતા પણ નોંધાઈ છે.
55 ધરપકડ સુધી પહોંચ્યો કેસ
કેસમાં તપાસ આગળ વધતી જતાં અલગ-અલગ તબક્કે WASMOના પૂર્વ કર્મચારીઓ, કોન્ટ્રાક્ટરો અને અન્ય સંડોવાયેલા હોવાના આક્ષેપ ધરાવતા લોકો સામે કાર્યવાહી થઈ છે. ઓગસ્ટ 2026માં ધરપકડનો આંકડો 50 અને ત્યારબાદ 53 તથા સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં 54 સુધી પહોંચ્યાના અહેવાલો પ્રકાશિત થયા હતા. હવે નાનાભાઈ પંચાલની ધરપકડ સાથે તાજેતરના અહેવાલ મુજબ કુલ ધરપકડનો આંકડો 55 થયો છે.
હવે આગળ શું?
નળ સે જળ યોજના સામાન્ય સરકારી યોજના નહીં પરંતુ ગામડાંના પરિવારો સુધી પીવાનું પાણી પહોંચાડવા માટેની મહત્વપૂર્ણ યોજના હતી. તેથી આ કેસમાં માત્ર કેટલા લોકોની ધરપકડ થઈ તે કરતાં વધુ મહત્વનું એ છે કે કયા ગામમાં કેટલું કામ મંજૂર થયું, વાસ્તવમાં કેટલું કામ થયું, કેટલા નાણાં ચૂકવાયા, કામની ગુણવત્તા કેવી હતી અને સરકારી નાણાંની ગેરરીતિ થઈ હોય તો તેની જવાબદારી કોની છે—આ તમામ સવાલોના જવાબ તપાસમાંથી સામે આવવાના બાકી છે.
CID ક્રાઈમની તપાસ હજુ ચાલુ છે. 55 ધરપકડ સુધી પહોંચેલા આ કેસમાં આગામી તપાસ દરમિયાન વધુ વ્યક્તિઓની ભૂમિકા, નાણાકીય વ્યવહારો, કામના દસ્તાવેજો અને ગામવાર થયેલી કામગીરી અંગે વધુ વિગતો સામે આવે છે કે નહીં તેના પર હવે નજર રહેશે. આ કેસમાં અંતિમ જવાબદારી અને ગુનાહિત દોષિતતા અંગેનો નિર્ણય કાયદેસરની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ થઈ શકે છે.
